www.GEYCEK.org

GEYCEKTE KIŞ EKMEĞİ
Yaz sona eripte sonbaharın ucu görününce Güzel köyüm Geycek’te kış ekmeği için hazırlıklar başlar. Yakacak temin edebilmek için ağillarda kıklar süpürülüp elenir ve gübre torbalarına doldurulup yakacak damlarına çekilir. Ayrıca temeklerde yakacaklarda unutulmaz. Derken beklenen an gelir ve evlerde tatlı bir telaş başlar. Herkes birkaç gün önceden ekmek yapmak için komşularla sözleşir, buna keşşikleşme denir.
Ekmek yapılacak günün gecesinde un çuvalları besmeleyle açılıp dikkatli bir şekilde çıkarılıp elenir. Kurtlanıp kurtlanmadığına bakılır. Eleme işi bitince ilaanlere unlar alınır ve de önceden hazırlanmış olan ölçülü su ki buna desti suyu deniyor. Hamurlar yoğrulmaya başlanır. Bu yaklaşık bir iki saat sürer.Bu çok güzel bir andır. Annelerimiz,bacılarımız bir türkü ritminde işlerini çabucak ama dikkatlice yaparlar. Bu sırada türkülerde çığrılır.
Gesibağlarında dolanıyorum
Yitirdim yarimi
Anam aranıyorum
Atma yarim beni
Bir çift sözüne güveniyorum
Hamur yoğurma işi bitince sabah için etraf düzenlenir. Tandır kayılmış, yakacaklar getirilmiş, ekmek tahtaları ve oklava, evraaç hazırlanmıştır. Sonra parpılama - soğanlama -yapmaya başlanır. Parpılama: soğan,domates,yağ,biber,varsa sızgıttan yapılır ve dolaba konup yarına hazır tutulur.
Sabah gün ışımadan tandır yakılıp hamur bezileri alınır. Bu sırada ekmek yapacak komşular gelmeye başlarlar.Eli çabuk olduğuna inanılan birisine:
--- Kız allasen sen başla, elin carı, iş çabuk bitsin denir.
Bu arada yavaş olduğuna inanılan birisinin ekmeğe başlamasından da korkulur.
Genellikle iki tahta ve bir ekmek eviren ve birde bezi alan kadın grubu bu işi yapar ama bazen yardıma gelenlerinde katılımıyla üçüncü tahtada devreye girebilir.
Ağzı iyi iş yapan kadınlar olursa ekmek yapanların arasında: gündemdeki dedikodular, gelin-kaynana, konu-komşu tekrar tekrar ele alınır. Kiminin kızı, kiminin oğlu, kiminin gelini, kiminin hısımı, kiminin emmisi, dayısı neler yapmış anlatılır, çözümlemeler yapılır. Kadınlar kendi kendilerine bir çeşit terapi uygulaması yaparlar da farkına varmazlar.
Ekmek yapıldığını bilen konu komşu çörek çektirmek için ekmek tandırının çevresinde doluşurlar.
- Kolay gelsin , bereketli olsun! dilekleriyle çörek yaptırmaya başlarlar.
- Bacısı oğlan senin çöreani pek öğüyor. Parpılamalıdan yapsan olmaz mı?
Bir başkası yumurtalı, peynirli, çökelekli, sızgıtlı çörek isterlerde isterler. Bu arada üfelemeçli dürümü de unutmamak gerekir.
Şimdiki nesil üfelemeçli dürümü bilmez tabii. Mis gibi tereyağının yeni pişmiş ekmeğe sürülerek iyice emmesi sağlanır. Sonra küçük parçalara ayrılan üfelemeç başka bir ekmeğin içine sarılıp dürülür. Olsa da yesek nasıl olur?
Ekmek sahibi çörek yaptırmaya gelenlerin sayısı arttıkça gözleri daralır, ekmek yapanları oyaladığını düşünerek karnı şişer. Gelenler, ekmek yapmaya otururlarsa pek memnun olur.
Bizde ekmek yapmalar böyle sürüp gider hoşsohbetler, eğlenceli taklitler, türküler, hikayeler anlatılır, bir de bakılır ki beziler bitmiş, gün ikindi olmuştur. Ev sahibinin hazırladığı yemekler yenir, demlenmiş mis gibi çaylar yudumlanır, hayırlı ekmek olması,güle güle yenmesi dilekleriyle vedalaşılır. Ha unutmadan söyleyeyim tandırın ateşine destinin içinde hedik konur. Güğümle su ısıtılır, evin temizliği yapılır, ekmekler serilip havalandırılmaya bırakılıp tandırdan alınan suyla yıkanılıp final yapılır.
Şimdilerde bu adetleri yaşatanlar vardır sanırım. Ama bizim için biraz nostalji biraz da konu komşuda yapılıp ta bize de nasip olan çörekler biçiminde devam ediyor. Sabırsızlıkla Türkiye döndüğümüzde bu güzel anları yaşamak umudu ile geçmişin gönül yakan adetlerini özlemle hatırlıyor, tüm dostlara sağlık ve esenlikler diliyorum…
Bu yazıda çocukluğumdaki kış ekmeklerini yaparken hatırımda kalan konu komşudan Ölenlere Yüce Allah’tan rahmet , kalanlara sağlık ve sıhhat diliyorum.Zerfe Bacı, Latife Teyze, Uhu Bacı, Gülizar Teyze,Aşiyi Bacı, Havise Bacı, İncili Bacı, Kiraz Bacı…. Hakkın rahmetine kavuştular. İnşallah Cenab’ı Hak cennetine alır…
11.10.2008/ s.arabistan/medine
Mustafa ŞAHİN-hanifihoca-